Categories
Raayi

Zaben 2019 da farautar wanda zai hada kan kasa

Na Ahmed Ibrahim

Babu shakka, Shugaba Buhari ba ya wakiltar abin da muke buqata a yau da kuma gobe. A yau Nijeriya tana cikin wani hali na rashin xorewar tarihi da kuma kasa koyon darasi daga abin da ya faru baya. Ba za a taba samun waraka daga kansar da Nijeriya take fama da it aba har sai ta sami kulawa daga kwararrren likita wanda abin takaici, a yanzu ba mu da shi. Wadanda ba za su iya tuna jiya ba za su maimaita kuskurensu, kamar yadda aka saba cewa. Shugaba Buhari ba ya kiyaye tarihi wannan shi ya haifar da raggon salon shugabancinsa wanda ya haifar da dorarriyar rashin kulawa da fahimtar muhimmancin yadda ‘yan kasa ke ji game da yadda ake jagorantar su. Ya ake kallon halin ko-in-kula na wannan gwamnati wajen kimtsa da tsara da lura da saisaita dadaddiyar bangaranci da ninanci da kabilanci? Tir da irin wannan rikon sakainar kashi ga al’umma. Lura da irin tarihin Nijeriya da tsarinta da muradunta mabambanta wadanda a wata fuskar suke da hadari ga junansu, zai fi kyau a ce jagorantar Nijeriya ya fi karfin shugaban da ba shi da tsarin tafiya da kowa da kowa da mabambanta tsare-tsare cikin sha’anin jagoranci.

Babu shakka zaben shekarar 2015 ya kasance marabar da ta rarraba kan ‘yan Nijeriya a tsawon tsarin dimukuradiya. Nijeriya ta kasance gab da rushewa. Duk da haka, hadin kan kasar ya dore. An yi zaton janaral din bayan ya karbi gadon yankunan da suke gab da rarrabuwa, zai samar da tsarin da zai hade kan bangarorin ya kuma fahimci dalilai na mu’amala da suke tunzura kowane bangare da kuma korafe-korafensu. Amma kash! Hakan ba ta kasance ba. Maimakon haka, sai muka sami murdadden shugaba mai nuna kabilanci, wanda tun a farkon mulkinsa bai bada lokacinsa baya kuma nuna rashin damuwarsa karara inda har ya ce “wadanda basu zabe shi ba ko kuma kaso uku cikin dari (3%) ne kawai suka zave shi ba za su taba samun romon mulkinsa kamar wadanda kaso tamanin da bakwai 97% suka zabe shi ba.” A cewarsa, “adalci shi ne” gwamnati ta yaba ga wadanda suka taimaka wajen kafa ta. Tir da wannan furuci!

A halin da ake ciki, Nijeriya tana bukatar wanda zai harhada kan bangarorin da suke gab da rarrabuwa wanda salon da wannan gwamnati ta dauka ya haifar. Nijeriya tana bukatar shugaban da zai hada kan dukkan shiyyoyinta ya kuma ba mabambantan kabilunta kwarin gwiwa ta yadda za a rika kula da bukatunsu a kuma kare su. Ba zai yiwu mu cigaba da zama da shugaban da bai ma kula da kansa ba, mai karancin fahimta, mai tsukakken tunani da salo. Idan har a matsayinsa na dan shekaru 76 da kuma kasancewarsa tsohon soja da ya kai matakin janar, ba zai iya samun amintattun ma’abota daga kowane bangare ba, kenan bai dace da shugabantar kasa mai sarkakiya da yawan al’umma kamar Nijeriya ba.

Za a iya kawar da irin rashin jituwa da rashin aminci da zargin juna da ke tsakanin ‘yan Nijeriya ne kawai idan an sami shugaban da ya san abin da yake yi, mai hangen nesa kuma dan kishin kasa wanda ya yi wani hobbasa na warkar da ciwon rashin da’a da kin aminta da kananan kabilu a matsayinsu na ‘yan kasa da suke da ruwa-da-tsaki wajen sha’anin jagorancinsu da gwamnatin APC ta haifar. Ba mu gode wa gwamnatin APC ba da ta fadada gibinmu ta kuma sake rarraba kanmu ta fuskar kabila da yanki da kuma addini ta yadda ta tsara mukaman tsaro wanda kabila daya ta mamaye. Shata iyakar kasa da taken kasa ba shi ke tabbatar da kasa ba. Batun ya wuce milyoyin eka na fadin kasa da takaitattun dangayen waka! Abin da yake tabbatar da kasa shi ne yarda da juna da marabtar juna da amincin da dan qasa ke da shi ga kasarsa. Duniyarka ta kusa karewa idan ba ka da ta cewa a gidan da ka gina. A yau, dan kabilar Ibibio a yankinsa ba lallai ne ya damu da Nijeriya saboda dalilinsa cewa ba shi da wanda zai kare muradunsa, kuma mutanen da ya kamata su kare muradun nasa ba su yi wani yunkuri na tabbatar masa da cewa ana kare muradun nasa. Me ya fi wannan takaici?!

Zan so in gutsiro wani abu daga kalamin Chris Ngwodo da yake cewa: tarihi yana koya babban darasi a yanayin gazawa. Da gaske ne ba a rana guda aka gina qasar Rome ba. Kuma ba a rana guda ta rushe ba. Rushewar wannan babbar daula ya faru ne cikin tsawon fiye da karni biyu da mamulkanta suka shafe suna suna siyasar bauta wa kai da abin da daular baya suka yi na rarrabuwa da ta kai ga rushewar daular. A Nijeriya, hadarin shi ne rashin tabukawar gwamnati na tsawon lokaci shi ne dalilin da zai iya kai mu ga rushewa.

Nijeriya tana bukatar fiye da abin da APC take ba mu. Cikin duk ‘yan takaran da muke da su, mutumin da mutumtakarsa da siffarsa da asalinsa suka nuna yana da alamun tafiya da kowa da kowa, kuma yake da tasiri da amsuwa ga kowa shi ne Alhaji Atiku Abubakar. Atiku shi ne mutumin da Nijeriya ke bukata yanzu, wanda zai hada kai da daidaita al’umma.  Yanayinsa da kuma amsar da aka yi masa a matsayin “dan halak” ya sa ya zama mafi dacewar dan takara da zai iya zama a gida yana kallon Bikin Al’ada na Abiriba; ba zai damu da sauraron wakokin Jukun na Ukenho ba; kuma zai yi rawar kidan Bikin Egungun.

Tarihin Atiku a matsayin kwararren maharbi ya sa ya kasance dan takarar da zai iya kutsawa tsawon zango daga inda yake zaune domin nema da lalubo mutanen da zai yi aiki da su wadanda za su iya yin abin da ya kamata ba tare da wani tsukakken tunani ba. Kasancewarsa kwararren dan kasuwa wanda ya yi nasara wajen gudanar da kasuwancinsa kuma ya san cewa kwazo da gaskiya da hazaka da sadaukarwa da sauransu suna da muhimmanci a makamar kowane rukuni ya tabbatar da fadin “zai nada mutanen da ya sani ne kawai”, za a iya cewa ya cancanta da aikin. Ya san cewa irin wadannan  dabi’u ko halaye an rarraba su cikin kowanne yanki tun asali.  Wannan shi ne irin shugaban da Nijeriya take bukata, wannan shi ne irin shugabancin da Alhaji Atiku Abubakar zai samar.

Ahmed Ibrahim ya rubuta daga Abuja

Categories
Raayi

Rashin Tsari a Nijeriya: Bukatar Canji a 2019

Daga Ahmed Ibrahim

Tun bayan samun ‘yancin kai a shekarar 1960, Nijeriya ta sha fama da rikice-rikicen cikin gida da qalubalen tsaro. Tun daga juyin mulkin sojoji zuwa rikicin Maitatsine da kuma rikice-rikicen kabilanci da na addini. Nijeriya ta ga abubuwa da yawa! Abin kamar almara, da zarar wannan ana ganin an kawar da wata matasalar tsaro ko kuma an ci dunun ta, sai kuma wata ta vullo; kuma haka batun ke cigaba da kasancewa. Abu daya da ire-iren waxannan rikice-rikice ke haifarwa shi ne asarar dukiya da rayuka! Nijeriya na cigaba da fuskantar wadannan rikice-rikice wadanda ke lamushe rayukan mutane da dukiyoyinsu, dakuma tarwatsa al’ummu.

A ‘yan tsakankanin nan, dadaddiyar tsamar da ke tsakanin manoma da makiyaya musamman a shiyyar tsakiyar Nijeriya ta fadada daga abin da za a iya cewa zama wuri daya da kuma wasu dalilai da za a iya magancewa suka haifar, zuwa rikicin gangan wanda ake rura wutarsa da siyasa da addini da kuma kabilanci. Sakamakon wasu dalilai masu yawa da za a bayyana a nan gaba, wannan yanki ya zama fagen daga na rikicin manoma da makiyaya. Abin da ke daure wa mutane da yawa kai shi ne, duk da cewa rikicin makiyaya da manoma ya fi yawaita a shiyyar arewa maso yamma da arewa maso gabas, amma bai tava tsananta kamar yadda yake a arewa ta tsakiya ba; kuma ma ana yawanci dagaci ko maigari ke sasanta rikicin tun a matakin karkara ko qauyukansu. Tambayar da ta zama dole a amsa a wannan gava ita ce: Me ya sa? A bayyane take saboda muhimman dalilai biyu masu sarkakiya.

Da farko yanayin kasa da sauran batutuwan da suka hadu suka haifar da rikicin. Yankin yana da yanayin tsirrai iri biyu. Aqalla rabin yankin yana shimfide da yanayin ciyayin da ake kira Sudan Savannah, rabin kuma yanayin da ake kira Guinea Savannah a turance. Wannan ya samar da kasar noma mai kyau a yankin; da kuma ciyayi da ba sa bushewa tsawon shekara, abin da ya haifar da mafi ingancin abincin dabbobi a duk fadin kasar. A dunkule, a yayin da mazauna yankin suka rungumi ayyukan noma abinci mai yawa, su kuma Fulani makiyaya sai suka gane daukar dabbobinsu zuwa wannan yanki, musamman yankunan da suka haxu da kogin Neja da na Binuwai masu ciyayi sosai, su kuma dabbobin suna barnata kayan gona. Wannan barna a yawancin lokuta tana fusata manoman har su kashe dabbobin, inda su kuma makiyayan suke kai hare-haren daukar fansa. A dunkule, wannan ne bayanin rikicin manoma da makiyaya a Nijeriya.

Amma duk da haka, yankin ya kasance sarke da batutuwan zamantakewa da na siyasa da rikicin manoma da makiyaya wanda ya kasance rikici a kan kasar kiwo da kasar noma da kuma wajen shan ruwa. Abu ne sananne cewa kafin mulkin mallaka babu batun rikicin kasa a Nijeriya. Akwai wadatacciyar kasar noma ga manoma da kuma kiwon dabbobi ga makiyaya. Amma sakamakon tsare-tsaren mulkin mallaka da baro karkara zuwa birane da kuma na kwanan nan, yawaitar jama’a, yankin ya yiwa makiyaya karanci. Yawancin filayen da aka ware domin amfanin makiyaya yanzu sun zama otel-otel da gidajen mai da kasuwanni da gidaje da sauransu. Duk wadannan batutuwa sun cigaba da taimakawa wajen haifar da rikicin manoma da makiyaya a yau.

Batu na biyu da yake haifar da rikicin manoma da makiyaya a shiyyar tsakiyar Nijeriya ya shafi siyasa da kabilanci da addini. Wannan ya faru tun farko, daga tsame yankin da aka yi a matsayin ‘kirkirarriyar al’umma’ wanda tsawon shekaru aka kasa samun takamammen madafar bayyana yankin. An kirkiri wannan yankin ne a karshe-karshen mulkin mallaka ne a Nijeriya. A wannan lokacin ne duk da yawan qabilu da al’adu da addinai na yankin amma ‘yan bokon yankin suka kirkiri kuma suka tilasta tarihin yankin na tsakiya. Manufar tarihin nasu shi ne bayyana cewa Jihadin Shehu Usman Danfodiyo na shekarar 1804 kaitsaye yana da alaka da mulkin mallakan Biritaniya da manufar tabbatar da Hausa Fulani sun mamaye sauran al’ummomin da ba Musulmi ba a Arewacin Nijeriya. An yi masa take da ‘Tsarin Biritaniya da Fulani’ na Marigayi Bala Takaya.

Saboda haka, wasu ‘yan yankin tsakiyan musamman karqashin jagorancin Moses Rwang sun balle daga qungiyar ‘yan kishin kasa ta tsakiyar Nijeriya don su qalubalanci abin da suka kira shirin  ‘arewantar’ da su da Sardauna Ahmadu Bello ka yi.  Su a ganin su, Sardauna yana yunkurin cigaba da abin da kakansa Shehu Usmanu Danfodiyo ya yi ne na ‘Musuluntar’ da yankin da dakushe Kiristanci. Hakan kamar yadda suka yi zato zai tabbatar da Hausa Fulani sun mamaye yankin. Wannan ya gamsar da mutanen yankin cewa suna da bambanci da Fulani makiyaya wadanda yawancinsu daga arewa maso yamma da arewa maso gabas suke, wadanda kuma suke tunanin za su mamaye al’amuran kasuwanci da siyasar yankin. Tun daga nan aka fara samun tashin-tashina, kuma ya rura wutar yanayin rikicin da wasu daga cikin batutuwan da aka tattauna a baya suka haifar.

Abin mamaki, matsalar baqi da ‘yan qasa ta zama ruwan dare a jihar Plateau; rikicin addini ya sami gindin zama a kudancin Kaduna, rikicin manoma da makiyaya ya zama batun da ke fitowa a kafafen watsa labarai daga yankin Benue, musamman a wannan zango na siyasa. An kashe sama da mutane 521, da yawa kuma sun raunata wasu sun rasa matsuguni a rikice-rikicen manoma da makiyaya tsakanin shekarar 2014 da 2015 kawai. A watan Fabrairu na shekarar 2016 kawai sama da mutane 300 aka kashe a lokacin da makiyaya suka kai hari wani qauye a yankin Agatu na jihar Benue. A wata maqala da jaridar Daily Nigerian a ranar 9 ga watan Fabrairu na shekarar 2018, an ruwaito cewa “adadin Fulanin da aka kashe kuma ba makiyaya ba a Mambilla kawai sun kai sama da 800”. Wannan bai kunshi kasha-kashen da ke yawan faruwa a yankunan Zamfara da Sakkwato da Katsina ba.

A yadda al’amura ke tafiya a Nijeriya yanzu, da kuma yadda gwamnatin Muhammadu Buhari ta rasa niyya da kuzari karara wajen shawo kan al’amura, za mu iya cewa  muna kan hanyar tabarbarewa (Allah shi kyauta!). Idan ba mu sa lura ta tsanaki ba cikin lokaci, lallai za mu ci amanar magabatanmu, ta hanyar rusa rayuwar ‘ya’yanmu da za mu haifa nan gaba. Mun yarda cewa rikicin manoma da makiyaya ya gabaci mulkin Muhammadu Buhari. Duk da haka, rashin kulawarsa da rashin manufarsa da rashin fahimtarsa sun bayyana gazawarsa wajen ko da jajantawa a kan mutuwar dubban mutane ballantana ma ya ziyarci iyalan mamatan ya masu ta’aziyya, sun taimaka wajen bayyana da fadada bambance-bambancenmu wanda shi ke yamutsa damar samun dawwamammen zaman lafiya. A yau, kamar yadda wani mai sharhi ya ce, “Babu wani da ya tsira babu wani wuri da ake tsira. Kowa bai tsira ba kuma babu inda ake tsira. Ba mu gode wa raggon salon Buhari wajen magance matsaloli da sasanta rikice-rikice ba.” Kowane bangare na Nijeriya ya kama da wuta; daga tsaunin Mambila Plateau zuwa yankin Benue; daga yankin Kala-Balge zuwa shiyyar Ghandi a jihar Sakkwato. A yau, tafiye-tafiye da ake yi domin yawon shaqatawa  ta zama abar tsoro ga matafiya da iyalansu. Idan ‘yan fashi ba su kashe ka ba, za’a iya sace ka a yi garkuwa da kai. Abin da ke bakanta rai a duk wadannan al’amura da suke faruwa a yayin da rayukan ‘yan Nijeriya suka zama masu arha, shi ne rashin wata alama da gwamnatin APC ta nuna na magance wadannan matsaloli. Kenan basu dauki ‘yan Nijeriya da muhimmanci ba?

Me gwamnati ke yi yayin da karya doka ya zama jiki a cikin al’umma? Yayin da ba wanda zai yi tafiya ba tare da fargabar a sace shi a yi garkuwa da shi ba; Yayin da babu wanda zai fito daga gidansa ya wataya a yankinsu daga 9:00 na dare ba tare da fargabar tsageru za su yi masa fashi ba? Ya kasance kamar yadda aka rubuta a wani wuri cewa, “yanzu ne mafi lalacewar lokacin da za ka kasance dan Nijeriya ko a Nijeriya”. Abubuwa duk sun lalace! Mun yarda cewa gwamnati na yin ‘wani abu’ a kan lamarin, amma akwai abubuwa da yawa da ya dace a yi fiye da yin ‘wani abu’ a gaya wa duniya (musamman lokacin da ake asarar rayuka kullum). Mu ajiye siyasa a gefe. Ya kamata a saurari al’ummomin da abin ya shafa kuma a saurari korafe-korafensu. A yi kokarin gano da hukunta masu assasa matsalar, da kuma hukunta duk wani da yake da hannu wajen duk wata bahallatsa da take haifar da rikice-rikice. Babu wani shafaffe da mai!

Idan har ba a yanke hukuncin da ya dace ba kuma aka cigaba da sa son zuciya, to tabbas matsalolin Nijeriya a yanzu basu wuce wasan yara ba in an kwatanta da abin da zai faru gaba. An dai ce don gobe ake wankan dare kuma wanda ya tsufa yana bara bai yi bara yana yaro ba. Don haka, duk wanda ya ce ma gobe za ta yi kyau, tambaye shi: da wace jiyan?

Ahmed Ibrahim ya rubata daga Abuja.

Categories
Raayi

Dubarudun tattalin arziki Buhari da cancantar zaben Atiku

Fassarar Rubutun Ilyasu Ibrahim

January 22, 2019

Ba sai an nanata ba, sanin duk wani xan Nijeriya ne cewa tun bayan zaven 2015, kuma bayan xarewar Shugaban qasa Muhammadu Buhari bisa karagar mulki abubuwa da dama, musamman waxanda suka shafi tattalin arziki sun sukurkuce, talakawa suka rasa tudun dafawa. Haka kuma idan aka koma kan batun tsaro, wanda yana xaya daga cikin maqusadan kowace irin gwamnati da ke mulki wato ta kare dukiyoyi da rayukan al’umma daga faxawa cikin tsaka mai wuya nan ma ba ta canza zane ba, domin kuwa gwamnati mai ci yanzu ta faxi qasa warwas, kuma har yanzu batun da ake, ta gaza tashi ballantana ma ta kakkave qasar da  ke gwuyawunta.

To amma ko dama Hausawa sun ce duk wanda ya sayi rariya ya san tilas za ta zubar da ruwa. Kowa ya san dagar da aka sha da Buhari da gwamnatinsa a can baya, wato zamanin mulkin sojoji, sai ga shi duk da cewa yanzu gwamnatin ta dimokuraxiyya ce, amma kamar jiya, i yau, tamkar ungulu ta koma gidanta na tsamiya ne. Za a iya gane haka daga ire-iren qorafe-qorafen da al’umma ke yi a kan gazawar gwamnatin Buhari, musamman ma na kusa da shi da suka haxa har da matarsa, za a iya bada tabbacin cewa gwamnatin ta bai wa maraxa kunya kuma ba ta da wata alqibla da za ta iya fuskanta ko da kuwa Shugaban qasa Buhari zai yi mulki shekara dubu, annabi dada.

Ba zai yiwu a iya kattaba ire-iren gazawar shugaban qasa Buhari da gwamnatinsa ba, amma babba da kowa na ji a jikinsa ita ce ta fannin tattalin arziki. Ba sai an nanata ba, gwamnati kowace iri ce ita ke da alhakin tsara manufofinta na tattalin arzikin qasa, waxannan manufofi kuma su ke jan ragamar al’amurran ci gaban qasa, amma ita gwamnatin Buhari saboda gwanancewarta, ita ce aka tava yi da ba ta da gwanin ko masanin tattalin arzikin a cikin masu gudanar da mulkin qasa. Wannan ba komi ya nuna ba sai gwamnati ce da ba kai, ba gindi, kuma shi ne ya kai qasar nan da talakawa cikin halin qunci da talauci da ke damuwarta.

Ai tamkar xa ne da iyayensa suka nuna wa so suka shagwava shi, don haka tilas ya yi abin da ya ga dama, ba tare da shakku ba ko damuwa da halin qunci da wasu ke ciki.

Saboda haka muddin al’amurran tattalin arziki suka tavarvare a qasa tilas a samu matsaloli na tashin-tashina ko rikice-rikice ko da kuwa al’ummar ta cika ta tumbatsa da masana da ‘yan boko, ba za su tava samun damar kai wa ga gaci a matsayinsu na masu tunani da hangen nesa ba, ko da kuwa suna da wadatattun kayan aiki, muddin babu tsayayyen tsari na tattalin arziki da zai yi masu jagora, shirim ba ci ba ne ai!

Wani abin takaicin ban tausayi kuwa (wai matar maye ta mutu bai ci ba) shi ne, gwamnatin shugaba Buhari ta kasa hango mafita duk da kasancewar madubin dubarudu a tafin hannunta yake, sai ma dai qara tavarvarcewa da ta yi a harkokin tattalin arziki wanda a kullum ya ke kwan-gaba-kwan-baya. Babban qalubalen da irin rashin sanin makama kan jawo shi ne, yakan kawo lalacewar tattalin arziki, kuma abu ne mai matuqar wuya kafin a gano bakin zaren nan take. Haka zalika hakan ya yi tasiri ga miliyoyin ‘yan Najeriya duk da kuwa irin halin juriya da qulafucin da suke nuna wa shugaba Buhari.

Alal misali, idan muka dubi batun hanyoyin sadarwa na zamani. Gwamnatin shugaba Buhari ce ta umurci kamfanoni sadarwa da su qara farashin kuxaxin sayen tsarin data. Har wa yau gwamnan babban bankin Najeriya, Godwin Emelife, ya qara jaddada cewa duk wani kiran waya ko sadarwa da ta wuce minti uku to tilas a xaga farashin kiran. Ba hauhawar farsashin tsarin sadarwa na kafafen sadarwa ne kaxai ya zamo wa ‘ya Najeriya qadangaren baki tulu ba, uwa uba har da hauhawar da kayan albarkatun mai suka yi, wanda  hakan shi ya haddasa tashin gwauron zabin da kayan masarufi suka yi a  kasuwanninmu, da suka haxa da kayan albarkatun noma, kamar shinkafa da takin zamani da dai sauran su. Babu ko tantama gwamnatin ta yi haka ne ba don ciyar da qasa gaba ba sai don buxe wata kafa ta satar kuxaxe wajen gudanar da harkokin tafiyar da jam’iyar da ke mulki.

Da wannan sabon tsari musamman na tsadar data da tsarin kafafen sadarwa, talakan Nijeriya tilas ya gwammace yin awon hatsi a maimakon sayen katin waya ko tsarin data, don haka ba zai samu damar amayar da ra’ayinsa ba ko nuna damuwa ko qorafinsa ta waxannan kafafen sadarwar. Wannan ma wani sabon tsari ne na mulkin kama karya da gwamnatin shugaba Buhari ta shimfixa cikin ruwan sanyi, ba tare da talakan Najeriya ya ankara ba. Wata tambayar da ya kamata mu yi kawunanmu kuwa ita ce, shin bayan waxannan hanyoyin karvar haraji da gwamnati mai ci yanzu ta bijiro da su, nan gaba kuma waxanne hanyoyin za ta sake zaqulowa, wata qila ma titunan da muke bi za mu fara biya wa haraji ko ma iskar da muke shaqa, kai hatta gonakinmu da muka gada kaka-da-kakkani ma sai mun biya masu haraji?

Wata qila ma shi ya sa wani shehun malami mazaunin qasar Amurka yake da ra’ayin cewa gwamnatin shugaba Buhari gwamnati ce ta jari hujja, haka zalika duk ginin da aka aza da jari hujja to tamkar an yi gini ne da toka. Wannan shi ke ba wasu miyagun shugabanni ko ‘yan siyasa kafa don su lalata tattalin arzikin tare da yin babakere kan wasu muhimman muqamai suna ci da gumin talakawa. Hasali ma, wannan ne ya sa Hausawa kan ce sai bango ya tsage qadangare kan samu wurin shiga.

Ga gwamnatin Buhari, jefa tattalin cikin halin ni ‘ya su bai isa ba, su a gurin su husufin da tattalin arzikin qasa ya shiga hanya ce ta jefa ‘ya Nijeriya a cikin sabon tasku, shi ya qara bai wa gwamnatin damar sauya akalar tunani ‘yan qasa, a kullum qaryarsa ita ce an sha wahala kafin a sami biyan buqata, tir da irin wannan batu nasu. A maimakon gwamnati ta ji qan talakawa da saka masu shauqi a cikin zukatansu a lokacin da tattalin arziki ke cikin tsaka mai wuya, sai ya buxe kafa ga wasu miyagun shugabanni a cikin gwamnati mai ci yanzu, suna qara jefa talakawa cikin qunci da damuwa.

Da a ce gwamnatin shugaba Buhari mai hangen nesa ce, da ta  hango waxannan matsaloli a matsayin damarmakin da za ta nuna tausayawarta ga ‘yan Nijeriya; amma sai ga shi kuma aka sami akasin haka. Haka zalika wani sakarcin da gwamnatin ta nuna shi ne na rashin tausaya wa ga talakan Nijeriya, ta yadda suka yi qoqarin xaga darajar naira, amma kuma haqarsu ba ta cimma ruwa ba. Gwamnatin shugaba Buhari ta shafe tsawon shekara xaya cikin halin husufin tattalin arzikin qasar kafin ta farga da cewa qudirin nata ba zai yiwu ba a cikin wannan qarnin da muke ciki na 21. Sun bar naira na ta tamvele ba tare da sun samar mata mazauni ba, saboda yadda suka kasa suka tsare game da yadda suke so darajar naira ta kasance a kasuwannin duniya. Wannan sakaci nasu shi ya ba da dama ga cin hanci da rashawa da almundahana suka yi ta cin karensu ba babbaka tsakanin kasuwannin canjin kuxaxe.

Daga baya ne suka shafa wa ‘yan canji kashi kaji, suka kai wa kasuwannin canji farmaki. Daga wannan lokaci ne darajar naira ta faxi warwas, ‘yan canji suka shiga cin kasuwannin bayan fage. Wannan ya  qara haifar da tumbatsar faxuwar darajar naira. Bugu da qari, sanin kowa ne cewa matsi da takura ba shi zai sa a samu sauqin xaga darajar naira ba, hasali ma shi ke qara haifar da kangara da turjiya daga ma su hada-hadar cinikayyar, musamman ta bayan fage.

Wani batun kuma shi ne ta vangaren albarkatun noma. Gwamnatin shugaba Buhari ta bakin ministan albarkatun noma Audu  Ogbeh, ya bayyana cewa suna niyyar su sake dawo da tsohon tsarin nan na hukumomin qayyade farashin albarkatun noma. An koma gidan jiya ke nan, wai dabara ta qare wa makaxi.

Ba sai an nanata ba gwamnatin shugaba Buhari, gwamnati ce da ke qudurin mai da wa ‘yan Nijeriya hannun agogo baya, maimakon ta fuskanci matsalolin rashin guraben ayyukan yi ga matasa, wanda a kullum ake ta faman rasa aikin yi ga matasa. Wani abin mamaki ma shi ne yadda gwamnatin ta umurci hukumar qididdiga da ta qididdige yawan marasa aikin yi, wanda hakan ma shigar burtu ne da gwamnatin ke yi wa ‘ya qasa don ta voye gazawarta.

Babu ko tantama muddin aka sake bai wa gwamnatin shugaba Buhari damar sake zarcewa a zaven 2019, shakka babu ‘yan Nijeriya za su qara shiga cikin halin qunci da ba tava ji ko gani ba

Saboda haka muke ganin lokaci ya yi da za a sake lale, a nemi irin su Alhaji Atiku Abubakar wanda ya taka muhimmiyar rawa, mussaman ta vangaren hulxar kasuwanci, don haka shi ne mafi cancanta ga zaven 2019, idan aka yi la’akari da nasarorin da ya samu, wanda hakan ke nuni da cewa yana da kyakyawan qudiri da hangen nesa wajen farfaxo da tattalin arzikin qasa. Alhaji Atiku mutum ne da ke da yaqinin cewa al’umma a kowane mataki kan iya ceto kanta daga tavarvarewar arziki, don haka ya dage tuquru wajen taimakon matasa don su tsaya da duga-dugansu, haka zalika ya yi imanin cewa gwamnati tana da irin tata rawar da za ta taka wajen warware matsalolin tattalin arziki musamman ganin cewa ‘yan Nijeriya mutane ne da ke da saurin karvar canje-canjen da za su iya kawo sauyi da zai yi tasiri a rayukansu  cikin walwala, don haka a shirye yake don ya bada irin tasa gudunmuwar wajen havvaka tattalin arzikin qasar Nijeriya. 

Ilyasu Ibrahim ya rubuta daga Abuja

Categories
Raayi

Gwagwarmayar janyo teku zuwa Arewa – Bashir Ahmad

Categories
Raayi

Zaɓen 2019: Walaƙantaccen Talaka Shi Yake Da Farashi

Daga Ado Abdullahi

Haƙiƙa tsarin Democraɗiyya tsari ne da ya ke bayar da damar masu neman kama madafun iko su baza komarsu domin neman goyon baya daga masu jefa ƙuri’a gabanin fara zaɓe. Ƴan siyasa kan yi duk wata dabara ta nuna su mutanen kirki ne, su masu taimakon talakawa ne, su masu kishin ƙasa ne. Duk dai domin talaka mai jefa ƙuri’a ya yarda da amincewa da su a lokacin da aka buga gangar kampen na siyasa.

Ƴan siyasarmu kan shiga kwararo-kwararo domin yaɗa manufa , wasu kan bi mutane har cikin gidajensu , masallatai, majami’u, gidajen mata masu zaman kansu, tasoshin mota, wuraren hira da dai sauransu.

Akan ware maƙudan kuɗaɗe domin neman goyon baya kama daga raba babura, motoci, turamen atampa, yadin shadda, sabulu, shinkafa kai har da garin kwaki da kwalin ashana a wasu wuraren.

Irin waɗanan ƴan siyasa bayan sun sami damar shiga gidajen gwamnati kama daga ta tarayya, jihohi da ƙananan hukumomi sai ka ji “ɗif”, kamar an yi ruwa an ɗauke a bisa alheran da suke yi kafin zaɓe. Ba za su ƙara damuwa ko kula da buƙatun al’ummar da suka zaɓesu ba, domin sun san ba cancanta ta kai su muƙaman ba. A’a kuɗin kawai suka saka, suka sayi talaka mai kwaɗayi.

Daman sun tsunduma ƙasa a talauci ne domin samun sauƙin ribatar talakawa. Wata karin maganar Bature tana cewa; Idan kana son karenka ya yi maka biyayya, toh ka horar da shi yunwa da ƙishirwa.

Wajibin masu kaɗa ƙuri’a ne su sani duk wanda ya sayi ƙuri’arka, to ya riga ya saye ƴancin da ƙasa ta ba ka. Kuma ya hana maka damar kaɗa ƙuri’a ga wanda zai inganta rayuwarka da ta al’ummarka kenan.

Ƴan siyasa sun shirya tsaf ranar zaɓe domin sayen ƙuri’un ragwayen cikinmu, waɗanda ba su iya jure ɗan kuɗin da ba zai biya musu buƙatar yini ɗaya a rayuwrsu ba. A wulaƙance wasu za su sayar da ƙuri’arsu a ƴan kuɗin da basu wuce Naira 200 zuwa 1,000 ba, domin rashin sanin ƴancin kansu da al’ummarsu.

Akwai haɗarin gaske wajen karɓar kuɗin hannun ɗan siyasa domin ya juya ra’ayin mutum don ya zaɓi wani. Duk da dai wasu malamai suna bayar da fatawar a karɓi kuɗin hannunsu wai a zaɓi wanda mutum ya ga yafi masa.

Ni kam ina da ra’ayi akasin haka. Me yasa talaka ba zai yi ƙyamar kuɗin ba gaba ɗaya? Domin matuƙar ana ƙyamar kuɗaɗen nasu ba za su juya talaka yadda suka ga dama ba. Za kuma su ji tsoron wulaƙanta masu kaɗa ƙuri’ar wajen nuna za su sayesu da ƴan kuɗi kaɗan. Bahaushe dai ya ce bayan kwaɗayi akwai wulaƙanci.

Toh yanzu lokaci ya zo da talaka zai kashe rana ya bi layi a tantanceshi, ya dawo ya kaɗa ƙuri’a. Wasu masu ƙoƙari su sake kashe dare su tsaya a ƙidaya, su raka har sai an tabbatar da abin da suka zaɓa.

Abin tausayi sai bayan ƴan siyasa sun shige gidajen gwamnati, sai ya zama tsakaninsu da talaka sai daga nesa. Amma su da ƴaƴansu, matansu da makusantansu rayuwarsu ta canja. Makarantu sai na ƙasar waje, asibiti sai a turai. Shi kuwa Mallam talaka an bar shi da hamma.

Toh lallai talaka ya kamata ya faɗaku, ya sani shi mutum ne mai daraja ba hajar sayarwa ba. Bai kamata mutum mai mutunci ya zama yana da farashi ba.

 

Categories
Raayi

Shehun Shagari, Shagarin Shehu – Mansur Isa Buhari

 

Shugaban ƙasa Shehu Aliyu Usman Shagari ya bar duniya da shekara 93. Ya yi rayuwa mai tsawo mai albarka. Ya bar zuri’a mai yawa mai albarkar da kowa ƙasar nan da ma wajenta ya na son alaƙanta kan shi da ita. Daga ƙarshe ya rabu da duniya lafiya kuma cikin aminci wanda ya sa al’umma ta ji zafin rabuwa da shi.

Shehu Shagari bai yi zurfi a karatun zamani ba, amma ya bar ilmi da hikimar da jami’o’i za su kamfata su sha kuma su shayar da wasu har su bar saura. Ta rayuwar Shehu Shagari ne na ƙara tabbatar da cewa tarin karatu daban, ilmi daban.

A raye ko a mace, sunan “Shagari” ya taimaki mutane da yawa. Na san mutanen da sunan Shagari a matsayin gari, da ke maƙale da sunansu, ya sa sun samu girmamawa a kudanci da ma wajen ƙasar nan. Wani ya bani labarin yadda ya samu girmamawa da kulawa ta musamman a NYSC camp saboda sunan Shagari da ya ke a maƙale da sunanshi, alhali shi ɗan talakawa ne a garin na Shagari. Wasu da yawa sun samu kulawa ta musamman a wuraren ɗaukar aikin gwamnati da na ɗamara daban-daban saboda sunan Shagari da ke maƙale a sunayensu. Wannan abu kuma zai ci gaba har abada matsawar akwai tarihi a ƙasar nan.

Hakan shi ya nuna cewa Alhaji Shehu Shagari ya samu sheda da karɓuwa da girmamawar da babu wani tsohon shugaban ƙasar nan ya samu a idon ƙabilu dabandaban a ƙasar nan da ma duniya baki ɗaya. Duk faaɗin ƙasar nan, duk da irin bambanci da rikicin addini da ƙabilancinta, babu inda za ka ambaci cewa Shehu Shagari mutumin kirki ne a ce maka “anya?”.

Babu wani lokaci da zan iya tuna Shugaba Shagari ya yi katsalandan ko nuna ɓangaranci a fili akan sha’anin mulki ko wani sha’anin siyasa na ƙasar nan da ma na jiharsa ta Sakkwato. Ya riƙe girman shi ya kuma kama mutuncin shi da har waɗansu su zata ya daɗe da mutuwa.

Rayuwa da mutuwar Shugaba Shagari sun zama wani babban darasi ga shuwagabbani kuma abin alfahari ga talakawan ƙasar nan. Kuma bai mutu ya bar ma zuri’a ko jihar shi abin kunyar da za a dinga jifar mu da shi ba.

Allah ya kai dausayin aljannah a makwancin Shehu Usman Aliyu Shagari.

Categories
Raayi

Tsakanin Buhari da ‘Yan Arewa: Kura da shan bugu. . .

Daga Mansur Ahmed

Da ya ke in ka yi magana a kan Buhari, yanzun nan za ka ga mahaukatan cikin masoyan sa sun fara zagin ka da cin zarafi sai ka d’auka Buharin ba shi ne wanda ya kasa yi wa Arewa komai ba ne. Yarabawa su na ta sharb’ar romon dimokaradiyya a kudanci, kai ka ce d’an su ne ke mulkin. Su kuwa mutanen Kano an bar su da ginin gidan yari, wanda shi ma ana yi ne saboda mummunar manufar Buhari ta tozarta ‘yan Arewa.

Ko da ya ke muna cikin jimamin karb’ar yankunan Baga da wasu manyan garuruwa da ‘yan Boko Haram su ka yi a cikin ‘yan kwanakin nan, da kuma rasuwar sojoji 126 da aka kashe kwanakin baya, ga shi kuma cikin satin da ya wuce an kashe sojoji 13 da d’an sanda d’aya ranar Talatar da ta gabata. ‘Yan agajin mu da aka yi garkuwa da su har yanzu babu labarin su, balle a samu shugaban k’asa ya jajanta wa kungiyar Izala ko ya yi magana domin a nemo su ruwa a jallo.

Kullum labarin irin na k’anzon kurege dai kawai a key i wa ‘yan Arewa farfaganda da shi – yau a ce Boko-haram ta k’are, gobe a ce sun tsere, jibi kuma a ce kad’an suka rage. Sai ka rasa labarin wanne ne na gaskiya? Abin da Buhari ya fi so shi ne a kawo malamai da ’yan wasan fim din Hausa da na yankin kudanci, a ci, a sha sannan ya fad’a musu ya na neman goyon bayan su game da komawar sa mulki.

A Jihar Zamfara rayukan mutane sun zama kamar rayuwar gandun dabbobi, ka je ka kama wanda ka ke so ka hallaka. A k’one inda ake so ko a yi garkuwa da wadanda ake so a nemi kudi mai tsoka da su. Idan ba’a biya ba a kashe ka kisan wulak’anci. Idan mace ce a yi ta fasik’anci da ita sai k’arfin ya k’are. Takaici da damuwa su saka ta kashe kanta ko su kashe ta bayan sun illatar da rayuwar ta. Wannan wacce irin masifa ce?

Abin d’aukar hankali da rainin wayon shi ne, gwamnan jihar Zamfara shi ne shugaban gwamnonin k’asar nan kullum yana tafe kamar an d’aura wa kare aure. Malaman mu da manyan Arewa sun kasa tsawatar masa ko shugaban k’asar ma ya kasa d’aukar mataki a kan sa, saboda ya na tsoron sa.

Wani abin takaici wai sai ka ji an ce Buhari ya kira Sarki wane a waya ya jajanta masa bisa abin da ya ke faruwa. Wannan ai ba ma abin fad’a ba ne domin nuna gazawa ce da halin ko in kula a kan rayuwar mutane. A banza Buhari ya ke zuwa taron murnar zagayowar haihuwar wani (birthday) ko k’addamar da littafi, amma ba zai iya zuwa ya nuna damuwa a kan talakan Arewa ba.

Garkuwa da mutane a Arewa ta zama kamar cin kasuwa. Ka na jimamin an kama wancan sai ka ji wancan ma ya shiga hannu. Abin da zai ba ka mamaki shi ne har yanzu ba’a d’auki wani babban mataki da zai bawa ‘yan k’asa k’warin gwiwar an kusa kawowa k’arshen matsalar ba. Nan aka kama wasu ’yan mata su biyu a Kebbi har da yayarsu da ’yan biyun suka fito shi kenan an wuce wajen. ’Yar uwar ta su ko a wanr yanayi ta ke? Oho!

Shi Buhari hankalin sa ya na kan yadda za’a yi ya koma mulki shi ya sa ba shi da lokacin da zai je Zamfara ja je, ko ya yi wuni biyu a can domin tattaunawa da masu ruwa da tsaki a kan yadda za’a kawo k’arshen abin da ya ke faruwa. Amma zai iya zuwa taron wani aikin banza ko shan shayi a kan yanayi ko noman rani ko saka hannu a wata yarjejeniya a k’asashen k’etare. Tunda ya zama shugaban k’asa bai je Zamfara sau uku ba. Na tabbata an kashe ‘yan Nigeria sama da 500 a Zamfara amma yaje Ingila sau 8. Tsakanin Akwa Ibom da Zamfara wacce ta fi nisa? Buhari ya fi ganin zuwa Akwa Ibom saboda can kuri’a za’a samu Zamfara kuma rayukan mutane za’a kare. In a yankin Yarabawa a ke wannan abin da yanzu ka gan shi tunda su can ya fi tsoron su.

Nan wani d’an majalisa ya tashi a idon duniya ya bayyana wa duniya zahirin halin da ake ciki a jihohin Borno da Yobe game da abin da ke k’asa a kan Boko-haram. Amma mutane suka yi biris saboda ba’a son gaskiya, kuma hankalin shugabannin k’asar ya bar kan kare rayuka ya koma kan neman kuri’a.

Saura na ji wani shawaraki, dibgagge, gargajiga, salgoriyo ko makahon dan jagaliya ya fito ya zage ni. Wannan shine sak’o na na k’arshen shekara zuwa ga Muhammadu Buhari.

 

Categories
Raayi

Sayen nagari maida kudi gida – Ado Abdullahi

 

Haƙiƙa zaɓen kujerar gwamnan jihar Kano, zaɓe ne tsakanin guguwar wasu mutane masu neman a koma baya, ƴan a fasa kowa ya rasa. Da kuma masu angiza dukiyar al’ummar jihar cikin aljihunansu, marasa tausayin talakawa. Dukkanin waɗannan za su buga ne da rundunar masu tsayuwa akan manufa ta ceto talakan jihar Kano daga uƙuba, fatara zalunci da babakeren mahukunta, mahandama ƴan bani-na-iya kuma masu almundahana da dukiyar al’umma ba tare da haƙƙi ba.

Ƙungiyar farko masu neman a ba su damar mulkin jihar, ka iya kiransu da wata irin tawaga masu kama da ƙungiyar asiri, wacce in ba ka saka wata alama mu’ayyana ba, ba su ɗaukarka a matsayin abokin tafiya. Mutane ne masu tsabagen biyayya ga wata aƙida, wacce ka iya cewa aƙida ce ta tunanin wani mutum ɗaya tilo wanda saɓa masa ya kan zama wani babban zunubi a ɗarikar.

Ƙarkashin mulkin wannan tawaga dai an sayar da manya da ƙananan gidaje mallakar jihar aka handame kuɗaɗen ba a kuma gina wasu a madadinsu ba.

Wannan ƙungiyar su ne dai suka afka jihar cikin ƙangin talauci wajen maƙure maƙoshin ƙananan hukumomi 44 na jihar a tsawon shekaru takwas da suka shafe a karagar mulki. Ta hanyar ƙin baiwa ƙananan hukumomin kuɗaɗensu.

Su ne dai suka barwa jihar bashin sama da naira Bilyan 300 bayan sun bar mulki. Ƙungiyar ta samu damar handame kuɗaɗen ƴan fansho na jihar, su ne dai suka gaza biyan bashin sama da Naira Bilyan 6 na kuɗaɗen ƙaro karatu na daliban jihar kano.
Haka nan sun yi ƙaurin suna wajen babakere ga dukiyar al’umma.

Ƙarkashin mulkinsu an tabbatar sun shahara wajen aiwatar da tituna da ayyuka marasa inganci a duk faɗin jihar ta Kano. Ban da uwa uba karɓe 10% na tituna na kilomita 5 a ƙananan hukumoni 44 na jihar ba tare da nuna ko ƙwaya ɗaya da suka kammala ba.

Ɓangare na biyu wata tawaga ce ta mayaudara, maha’inta masu handama da aka kama dumu-dumu
da laifin karɓar na-goro wajen aiwatar da ayyukan raya ƙasa a jihar. Mutane ne masu uwa a gindin murhu dalilin da ba za a iya hukunta su a bisa laifin da suka tafka ba.

Tawaga ce da suka fake da dattaku da gaskiyar babban jagoran ƙasar domin yaudarar talakawa na cewa irin aƙidarsu ɗaya ta gaskiya da wancan shugaba. Su ma dai kamar waccen ƙungiya ta farko babu tausayin talakan da ya zaɓe su kusan shekaru 4 kenan da suke kan mulki. Talakan jihar bai gani a ƙasa ba, domin sun gaza wajen inganta kasuwanci wanda shi ne babbar sana’ar mutanen jihar. Sun gaza wajen inganta harkar noma inda har wasu ƙananan jihohi suka shiga gaban jihar Kano a harkar noma.

Guguwar mutane ce wacce ta tsunduma Kano a matsalar ƙarancin ruwa a sassa mafi yawa na jihar Kano. Saboda sakaci da rashin tarbiyantar da al’umma ya sa jihar ta dauki lambar; Jiha mafi yawan matasa mashaya a ƙasar. Wannan tawaga ta yi sanadiyyar dawowar siyasar ƴan daba inda ake kashe-kashe tsakanin ɓangarorin ƴan daba da ma mutanen da basu ji ba basu gani ba.

Runduna ta uku da suke neman ɗarewa karagar mulkin Kano su ne waɗanda aka zalunta, aka ƙwacewa matsayin da ya kamata a basu a baya. Tawaga ce ta adalci masu sanin ya kamata, masu manufa da basu yarda an mallake tunaninsu da kaifin basirarsu don biyayya ido rufe ga wani madugun wata ɗarika ba.

Rundunar nasara, mutane ne masu manufa da tsari da burin ɗora jihar Kano a mizanin jihar da za ta yiwa sauran jihohi fintinkau wajen tattalin arziƙi, noma kiwo da bunƙasa ƙananan sana’oi.

Kano za ta dawo da martabarta a idon duniya, na zaman ta jiha mafi bunƙasar kasuwanci da zaman lafiya, tarbiyya, gami da al’amuran addinin musulunci.

Saboda haka wanann tawaga ta ceton talakawan jihar ƙarkashin aƙida irin ta malam Aminu Kano ta saka Halifa na ƙwarai wanda zai ɗora jihar a bisa tsarin da ya kamaceta. Ɗan takarar gwamna a ƙarkashin jam’iyya mai Makulli wato P.R.P., Mal Salihi Sagiru TAKAI.

Malam Salihu Muhammad Sagir Takai dan siyasa ne, kuma manomi. Malam mutumin kirki ne ɗan ƙwarai, mai amana, dattijo da ko kaɗan ba shi da girman kai. Gwarzon shugaba ne managarci wanda ba shi da kasala, yana tafiyar da al’amuransa lillahi, babu nuƙu-nuƙu ba almundahana, mai haƙuri da juriya, uwa uba kuma mai riƙo da addini ne.

Lallai Bahaushe ya yi gaskiya da ya ce ; Sayen Nagari mai da kudi gida.

Ado Abdullahi

Categories
Raayi

Wace hikima ce a gina gadar biliyan 15 a lokacin da ake fama da talauci a Kano?

Daga Rilwanu Adamu Diso

Da za’a jeranta buqatun talakan Kano ginin gada ba zai zo a na d’ari ba a halin da ake ciki a yanzu. Yanzu fa abin yafi k’arfin talauci ko jahilci a yadda ake kallon su, magana ake ta d’imauta da rashin sanin inda aka sa gaba a rayuwa sakamakon zare hannu da gwamnati tayi daga ainihin abin da talaka yake buqata don ya rayu ta mai da hankali ga buqatun kankin kanta kad’ai. Wannan tasa rayuwa ta koma makamanciyar rayuwar da akai lokacin fatara ( lokacin da ba saqon annabta ) kowa neman hanyar tsira yake ba ruwan sa da halacci ko haramci saboda dole yana buqatar yaci ya sha ( wamaa ja’alnaakum jasadan laa ya’akulunad’d’a’ama) kuma dole ya nemi magani in bai da lafiya.

Ban san iyakar shagunan da aka b’arke da gidajen da aka haura akai fashi a kewayen mu a y’an kwanakinnan ba. Harda bindiga aka shigo loko aka b’arke shago aka kwashe kayan ciki gabad’aya yau bai wuce sati ba. Abin ya wuce yadda ake zato. Ba abin da zai magance wannan sama da ingantawa al’umma tattalin arzikin ta da kuma tarbiyantar da ita. Sannan duk yadda kakai da wadata d’an’adam inbai da tarbiya bazai ji ya wadatu ba kuma duk hanyar da zai bi don wadatar da kan sa zai bi ta. Kuma baka da yadda zaka tarbiyantar da al’umma sama da amfani da abin da tai imani da shi na addini.

Mu tamu al’ummar dole da musulinci zaka tarbiyantar da ita sai ya zamana kok’ak’a mutun ya samu na kai wa bakin salati sai ya godewa Allah. Don haka sai an gwama inganta tattalin arziki tare da tarbiyantar wa. Kaso d’aya bisa goman kud’ad’en da aka kashe wajan gina gadajen nan na Kano zai isa a gyara dama-daman Kano sama da goma wanda hakan zai samar wa da miliyoyin mutane aiki kuma abinci zai wadatu a sauqaqe. Duk yankin da kai musu wannan ka sallame su, y’ay’an su baza su watsu barace barace ba ballantana su b’uge da ayyukan ta’addanci kamar yadda yake faruwa a yanzu. Shi yasa zai wuya kaga almajiri daga yankin karamar hukumar Kura.

Abu na biyu, sai ka qarfafi hukumomin da suke da alhakin tarbiyantar da al’umma irin su Hizba da hukumar Shari’a. Inkai wannan had’i da wasu dabarun kamar yadda nauyin tunanin hakan yake kan mai mulki kaiwa al’umma abin da ya dace da dukiyar ta kuma ka nuna sanin makama a mulki. Amman ginin gada ba wata hikima ciki kuma kai kad’ai zai anfanar ta hanyar kashe mu raba da y’an kwangila. Kud’in da gwamnatin tarayya take antayo wa kowa na da haqqi a ciki, don haka lallai lallai gwamnatin Kano ta canja shawara.

Categories
Raayi

Canjin Sheka a Jigawa: Waye makaryaci?

 

Mansur Ahmed

Ban sani ba ko malamin da ya koya min lissafi ne bai k’ware ba, jama’a ku taya ni nazari, Aminu Ibrahim Ringim ya samu kuri’a 450,000 a zab’en 2015 a matsayin yawan kuri’arsa ta takarar Gwamna, a shekarar 2016 a wani taro da Badaru ya karb’i su Bashir Adamu Jumbo ance mutane 360,000 sun fita daga jam’iyyar PDP sun koma APC, a farkon shekarar 2018 Danladi Sankara ya fita daga PDP yace ya tafi da mutane 70,000, a yau kuma Tijjani Ibrahim Kiyawa sun ce sun fita da mutane 151,000, idan ka had’a lissafin zai baka 581,000. A cikin 450,000 idan aka debe 581,000 nawa ne saura? Ina suka samo sauran mutanen suka k’ara akan yawan kuri’armu ta 2015?

Abinda ya kamata tunanin duk mai cikakken hankali ya bashi shine, ko dai wadda suke komawa APC basu da cikakken wayo da hankalin gane abinda suke fad’a suna magana ne kawai zuciyarsu da idonsu a rufe saboda za’a basu wani k’aramin kud’i su chanza jam’iyya ko kuma makusantan Badaru burinsu kullum duniya tana masa kallon mak’aryaci domin ana fad’ar abubuwan da babu tunani da cikakken nazari a cikinsu, ko kuma sun mayar da dukkan al’umma marasa tunani da zasu iya ganewa gaskiya har su auna abubuwan da ake fad’a musu.

Ina yiwa wadda suka shiga jam’iyyar APC a ranar yau jaje tare da taya su jimami da tak’aicin da suka jefa rayuwar siyasarsu a ciki, ba shakka duk mutumin da ya kalli alk’aluman siyasa a Jigawa yasan jam’iyyar PDP ake yi kuma zata lashe zab’en ta da iznin Allah, domin asalin mutane masu kad’a kuri’a suna tare da ita, masu saka babbar riga su nemi muk’ami wadda baza su iya rayuwa babu gwamnati ba sune suke ficewa domin neman na kayan miya, shi yasa kullum a Jigawa talakawa suke ta dawowa jam’iyyar PDP.

Idan kana so ka gane abinda nake fad’a ka juya ka kalli tsohon mataimakin gwamna Ahmed Mahmud Kulkuli, Ka kalli Ambasada Ahmed Malam Madori, Ka kalli Sanata Mustapha Makama Kiyawa, ka kalli Sanata Bello Maitama, ka kalli Sanata Ibrahim Mohd Kiri-kasamma, ka kalli Hon. Yusuf Shitu Galambi, ka kalli Hon. Lawan Danzomo zasu baka tabbacin Badaru ba zai baka muk’ami ko ya sama maka makoma ta siyasa ba domin dukkan wad’ancan sun bar PDP sun tafi wajen Badaru idan muk’ami ake samu a chan ko mutunci sune zasu zame maka hujja, idan koma baya da wulak’anci ake samu sune zasu zame maka madubi.

Ko da yake Hausawa sunce ” idan ka kasa kayanka a kasuwa aka yi ciniki aka baka kud’inka to kuma sai yadda wadda ya sayi kayan yayi da abinsa domin shine mallakinsa juma kud’insa ya biya.

MASU KWADAYI SUN TAFI GIDAN MAYE KWADAYI. ALLAH KA KIYASHE MU DA SHAHADAR BUNSURU.